Waarom je omvormer brandgevaarlijk kan zijn (en hoe je dit voorkomt)

Je zonnepanelen leveren netjes stroom, je energierekening daalt, alles lijkt perfect. Maar wist je dat de omvormer onder je zonnepanelen een verstopt brandrisico kan zijn? Niet omdat het een slecht product is, maar omdat bij de installatie of door veroudering gevaarlijke situaties kunnen ontstaan die je met het blote oog niet altijd ziet.

Bij Scope 12 inspecties komen we het regelmatig tegen: omvormers die te dicht bij brandbaar materiaal staan, of onderdelen die tekenen van oververhitting vertonen. Het goede nieuws? Met de juiste kennis en inspectietechnieken voorkom je deze risico’s. Laat me je meenemen in wat er mis kan gaan en hoe je het voorkomt.

Wat zegt de norm over omvormer brandveiligheid?

Volgens Technisch Document 18 (TD18) van SCIOS moeten inspecteurs bij een Scope 12 inspectie specifiek controleren op tekenen van oververhitting. Dit gebeurt door een visuele beoordeling, die ondersteund kan worden met thermografische metingen volgens NPR 8040-1.

De volgende onderdelen moeten minimaal worden beoordeeld:

• Lastscheider
• Streng combinerbox
• Omvormer
• Schakel- en verdeelinrichting (SVI)

Daarnaast schrijft TD18 voor dat de omgeving van de omvormer moet worden beoordeeld op brandveiligheid. De vraag die gesteld moet worden: beïnvloedt de zonnestroominstallatie de brandveiligheid van het bouwwerk negatief?

De afstandsregels volgens IB24

Informatieblad 24 van SCIOS geeft concrete handvatten voor de montage van omvormers. Hierin wordt nadrukkelijk de nabijheid van brandbaar materiaal bij de omvormer als aandachtspunt genoemd, in lijn met NEN 1010 Hoofdstuk 42 (bescherming tegen thermische invloeden).

Concreet betekent dit:

• Achterzijde: Montage op een onbrandbare of moeilijk brandbare ondergrond (Klasse A1, A2 of B volgens Euro-brandklassen). Bij sandwichpanelen met EPS of PUR-kern is brandwerende afscherming nodig.
• Boven: Vrij of brandwerend afgeschermd tot 3,5 meter boven de omvormer, vanwege direct contact met vuur, convectie- en stralingswarmte. Denk aan brandbare plafonds of kunststof isolatiematerialen.
• Aan weerszijden: Brandbare materialen in constructies brandwerend afschermen tot circa 1,0 meter. Losse brandbare materialen tot op 2 meter verwijderen.

Het niet naleven van deze afstanden leidt tot een constatering in het Scope 12 inspectierapport. Let wel, IB24 is informatief, niet normatief!

Thermografie: de hotspots opsporen voordat het misgaat

Een van de krachtigste tools bij een Scope 12 inspectie is de thermografische camera. Hiermee kunnen inspecteurs ‘hotspots’ detecteren die wijzen op oververhitting, nog voordat je ze met het blote oog ziet.

Weet je nog in Scope 10? De NTA 8220 beschrijft dat de oppervlaktetemperatuur niet hoger mag zijn dan de specificatie van de fabrikant voorschrijft. Visuele signalen van oververhitting zijn:

• Verkleuringen op isolatiemateriaal
• Verkleuringen op geleiders
• Verkleuringen op aansluitingen, contacten of omhulsels

Volgens NPR 8040-1 wordt de gemeten temperatuur beoordeeld en vergeleken met referentiewaarden. Bij afwijkingen wordt vastgesteld wat de oorzaak is en of direct ingrijpen noodzakelijk is.

Wat een bevoegde inspecteur doet

Bij een Scope 12 inspectie voert de bevoegde inspecteur een grondige visuele inspectie uit, aangevuld met metingen en beproevingen. Voor omvormers en aanverwante componenten betekent dit:

1. Visuele controle: Is de omvormer geïnstalleerd volgens de voorschriften van de fabrikant? Staat hij op voldoende afstand van brandbaar materiaal? Zijn er tekenen van beschadiging, corrosie of vervuiling?
2. Thermografie: Met een thermografische camera worden de oppervlaktetemperaturen gemeten van kritieke componenten. Dit gebeurt tijdens bedrijf, zodat reële temperaturen gemeten worden.
3. Beoordeling van de omgeving: Voldoet de montagelocatie aan de brandveiligheidseisen? Is er voldoende ventilatie? Zijn er brandbare materialen in de directe nabijheid?
4. Classificatie van constateringen: Volgens IB22 wordt elke afwijking geclassificeerd naar ernst. Bij brandrisico’s kan dit variëren van ‘opmerking’ tot ‘direct gevaar’ (classificatie 1 – rood), afhankelijk van de situatie.

De oplossing: kennis en preventie

Het voorkomen van brandrisico’s bij zonnestroom

installaties begint bij goede kennis van de normen en vakmanschap bij de installatie. Voor eigenaren van zonnestroominstallaties is een periodieke Scope 12 inspectie (standaard elke 5 jaar, of eerder als de verzekering dit vereist) de sleutel tot veiligheid.

Voor installateurs en inspecteurs is up-to-date kennis cruciaal. De normen en technische documenten worden regelmatig aangepast. Wat vijf jaar geleden nog mocht, kan nu anders zijn.

Waar let je op als eigenaar?

Ook als leek kun je een aantal dingen zelf checken:

• Staat er brandbaar materiaal direct tegen of boven je omvormer?
• Zijn de ventilatieopeningen van je omvormer schoon en onbelemmerd?
• Ruik je een brandlucht of zie je verkleuringen rondom de omvormer of aansluitingen?
• Maakt je omvormer ongewone geluiden (zoals brommen of knetteren)?

Bij twijfel: laat een gecertificeerd Scope 12 inspectiebedrijf langskomen. Liever een inspectie te veel dan een brand.

Hoe wordt je expert in Scope 12 inspecties?

Wil je zelf de kennis en vaardigheden opdoen om professionele Scope 12 inspecties uit te voeren? Of ben je installateur en wil je je kennis op het gebied van veiligheidsinspecties verdiepen?

Bij Omega Energietechniek bieden we erkende opleidingen aan waarin je leert:

• De relevante normen te interpreteren en toe te passen (TD18, NEN 1010, NEN-EN-IEC 62446-1, NPR 8040-1)
• Visuele inspecties professioneel uit te voeren
• Thermografische metingen correct uit te voeren en te beoordelen
• Constateringen te classificeren volgens IB22
• Rapporten op te stellen die voldoen aan de SCIOS-eisen

Na afronding van de opleiding ben je in staat om als vakbekwaam persoon bij te dragen aan veiligere zonnestroominstallaties.

Wil je meer weten over onze Scope 12 opleidingen?

Neem contact met ons op via onze website of bel direct met een van onze opleidingsadviseurs. We denken graag met je mee over het opleidingstraject dat bij jouw situatie past.

Ja toch?!

Een omvormer is een essentieel onderdeel van je zonnestroominstallatie, maar kan ook een brandrisico vormen als de installatie niet volgens de normen is uitgevoerd of als onderhoud achterwege blijft. Door regelmatige Scope 12 inspecties en de inzet van thermografie kunnen risico’s tijdig worden gesignaleerd en verholpen.

Kennis van de normen en vakmanschap maken het verschil tussen een veilige en een risicovolle installatie. Of je nu eigenaar bent van een zonnestroominstallatie, installateur of inspecteur: investeer in kennis, investeer in veiligheid.