Omega Energietechniek, voorop in veiligheid!
NEN 3140 certificaten: hoe lang zijn ze eigenlijk geldig?
Op veel NEN 3140 certificaten staat een einddatum. Dat lijkt duidelijk, maar zorgt in de praktijk vooral voor verwarring. Want wat gebeurt er als die datum is verstreken? Is iemand dan niet meer bevoegd? Of moet alles opnieuw?
Het korte antwoord: NEN 3140-certificaten kennen geen wettelijke geldigheidsduur.
Certificaat ≠ bevoegdheid
Een NEN 3140 cursus (VOP, VP, WV of IV) laat zien dat iemand op een bepaald moment beschikt over kennis van elektrische risico’s en veilig werken. Het certificaat maakt deskundigheid aantoonbaar, maar zegt niets over hoe iemand daarna werkt of hoe actueel die kennis blijft.
De daadwerkelijke bevoegdheid ontstaat pas wanneer een medewerker door de werkgever formeel wordt aangewezen. Die aanwijzing is leidend, niet de datum op een cursusbewijs.
Wat zegt de wet?
De Arbowet (artikel 8) verplicht werkgevers om medewerkers doeltreffend te instrueren over hun werkzaamheden en de bijbehorende risico’s. Daarbij staat nergens dat dit via een certificaat met vaste vervaldatum moet.
De wet vraagt iets anders: instructie moet actueel en passend zijn bij het werk en de risico’s.
Dat maakt de werkgever verantwoordelijk voor het niveau van kennis en bewustzijn binnen de organisatie.
Waarom herhaling wél nodig is
Dat een certificaat geen einddatum heeft, betekent niet dat herhaling overbodig is. In de praktijk zien we dat medewerkers na verloop van tijd minder scherp worden op risico’s. Werk wordt routine, afwijkingen vallen minder op en “zo doen we het altijd” ligt op de loer.
NEN 3140 biedt daarom een hulpmiddel om te bepalen hoe vaak herinstructie wenselijk is, je kunt deze vinden in Bijlage E van de 2019 versie. Daarbij wordt gekeken naar onder andere:
- ervaring van medewerkers;
- aard en complexiteit van het werk;
- hoe vaak werkzaamheden worden uitgevoerd;
- veranderingen in installaties of processen;
- toezicht en eerdere (bijna-)incidenten.
De uitkomst is geen vaste termijn, maar een onderbouwde keuze.
Waarom vaste einddata misleidend zijn
Sommige opleiders zetten toch een vaste geldigheidsduur op certificaten, vaak vijf jaar. Dat lijkt overzichtelijk, maar doet geen recht aan de praktijk. Een vaste termijn houdt geen rekening met verschillen in werkzaamheden, suggereert dat kennis automatisch “verloopt” en verlegt verantwoordelijkheid van werkgever naar certificaathouder, terwijl die verantwoordelijkheid juist bij de organisatie hoort te liggen.
Wat is dan een werkbare aanpak?
In de praktijk wordt vaak een richtlijn van circa vijf jaar gebruikt om kennis te evalueren. Niet als vervaldatum, maar als logisch moment om te toetsen:
- is de kennis nog actueel?
- zijn werkzaamheden of risico’s veranderd?
- is aanvullende instructie nodig?
Soms is vijf jaar te lang. Soms is het prima. Dat is precies waarom maatwerk nodig is en dat is precies waar NEN 3140 ook handvatten biedt. Kijk eens in bijlage E, hier tref je meer info aan!
Samengevat
Een NEN 3140 certificaat verloopt niet. De plicht om kennis actueel te houden ligt bij de werkgever, niet bij een datum op papier. Door instructie, aanwijzing en herhaling goed te organiseren, blijft elektrische veiligheid beheersbaar én aantoonbaar.
Bij Omega Energietechniek kijken we daarom niet naar vervaldatums, maar naar wat nodig is om veilig te kunnen werken — vandaag én morgen. Meer leren? Kijk eens bij onze opleidingen specifiek gericht op NEN 3140!
