Je verdeelinrichting staat in een magazijn vol karton. Hoe classificeer je dat brandrisico?

Stel je voor: je loopt als inspecteur een magazijn binnen voor een SCOPE 10 inspectie. De schakel- en verdeelinrichting hangt aan de wand, netjes gemonteerd. Maar links en rechts staan pallets met kartonnen dozen tot aan het plafond. De ruimte is warm, stoffig, en de laatste thermografische meting is drie jaar geleden gedaan.

Herkenbaar? Dan ben je niet de enige. In de praktijk zien we dit soort situaties regelmatig. En precies hier toont de waarde van een SCOPE 10 inspectie zich: niet als papieren tijger, maar als concrete brandpreventiemaatregel.

In deze blog laten we zien hoe NTA 8220 — de norm achter SCOPE 10 — dit scenario beoordeelt, welke classificatie hierbij hoort volgens IB22, en wat dit betekent voor jou als inspecteur of installatieverantwoordelijke.

De situatie: brandbaar materiaal rondom de verdeelinrichting

Terug naar ons voorbeeld. NTA 8220 paragraaf 4.2 is hier glashelder. Bij het bepalen van de omvang van de inspectie stelt de norm dat een steekproef niet is toegelaten in — onder andere — ruimten met gemakkelijk brandbare materialen. De norm noemt expliciet: hout, kunststof, papier en karton, hooi en onbeschermd kunststof isolatiemateriaal.

Dat betekent concreet: als de verdeelinrichting in zo’n ruimte staat, moet die voor 100% visueel worden beoordeeld. Je kunt hier niet volstaan met een steekproef.

Daarnaast vermeldt NTA 8220 dat schakel- en verdeelinrichtingen sowieso altijd visueel moeten worden beoordeeld. Voor metingen en beproevingen mag dan wel een steekproef worden toegepast — maar de visuele controle is dus altijd volledig.

TD14 versie 2.11 brengt hier in Bijlage 2 een nuttige verduidelijking aan. Bij bepaling 4.2 punt 5 — ruimten waar elektrisch materieel wordt blootgesteld aan vuil, vocht, stof, bijtende dampen en stootbelasting — was het de bedoeling van de normschrijver dat de ruimte als geheel moet worden geïnspecteerd. Het elektrisch materieel in die ruimte mag wel met een steekproef worden beoordeeld, maar alleen als het risico op brand van het betreffende onderdeel nihil is.

In ons voorbeeld — een verdeelinrichting direct naast kartonnen dozen — is dat brandrisico allesbehalve nihil. De volledige visuele inspectie is dus onvermijdelijk.

Hoe classificeer je dit?

Hier komt IB22 om de hoek kijken: het SCIOS Informatieblad 22 (versie 2.0, januari 2024), de branchebrede methode voor classificatie van geconstateerde gebreken, afwijkingen en defecten.

IB22 kent vier classificatieniveaus:

1 — Rood — Ernstig: het gevaar van letsel is voortdurend aanwezig, of schade met verstrekkende gevolgen. Er moeten direct maatregelen worden genomen.

2 — Oranje — Serieus: bij één voorzienbare gebeurtenis kan zich blijvend of onherstelbaar letsel voordoen, of schade met aanzienlijke gevolgen. Schriftelijk vastleggen in een inspectierapport. Richttermijn voor herstel: overeengekomen termijn; NTA 8220 richtlijn: binnen drie maanden.

3 — Geel — Gering: het gevaar van herstelbaar letsel kan zich voordoen, of schade kan gevolgen hebben. Schriftelijk vastleggen in een inspectierapport. Richttermijn voor herstel: overeengekomen termijn; NTA 8220 richtlijn: binnen drie maanden.

4 — Blauw — Opmerking/Nihil: minimaal gevaar, voldoet niet aan de uitgangspunten maar levert onder normale bedrijfsomstandigheden geen gevaar of schade op. Een installatie waarbij ten hoogste opmerkingen met classificatie 4 zijn vastgesteld, wordt afgemeld zonder constateringen.

Het brandbare materiaal bij de verdeelinrichting valt in Groep B: brand door elektrisch materieel. IB22 geeft in Tabel B.1 aan dat je bij deze groep onder andere moet beoordelen of het elektrisch materieel geschikt is voor montage op brandbaar materiaal, of daarvoor aanvullend beschermd is.

Is er al sprake van warmteontwikkeling of een thermografisch gemeten temperatuuroverschrijding? Dan schuift de classificatie omhoog richting serieus of ernstig.

Is er (nog) geen sprake van defecten maar wel van brandbaar materiaal in de directe omgeving? Dan is de constatering minimaal gering (geel), met de aanbeveling om het materiaal te verwijderen of een fysieke scheiding aan te brengen. Vindt de inspecteur daarbij ook nog slechte ventilatie, stofophoping op actieve delen of sporen van oververhitting — dan wordt het al snel serieus (oranje).

Wat kun je eraan doen?

De oplossing klinkt simpeler dan de uitvoering in de praktijk vaak is.

Zorg ervoor dat er voldoende vrije ruimte rondom schakel- en verdeelinrichtingen is, vrij van brandbaar materiaal. Maak afspraken met de gebruiker over opslag en looproutes. Verwerk dit in het inspectieplan, zodat bij een herinspectie direct gecontroleerd kan worden of de situatie is verbeterd.

Let er bij de inspectie ook op dat het openen van de verdeelinrichting vlambooggevaar met zich meebrengt. TD14 versie 2.11 schrijft in Bijlage 2 voor dat dit bij voorkeur spanningsloos gebeurt — tenzij de schakel- en verdeelinrichting zo is ontworpen dat het risico bij openen en sluiten verwaarloosbaar is.

En als inspecteur: leg de constatering vast met een nauwkeurige beschrijving van de plaats, het aangetroffen materiaal en de relatie tot het brandrisico. Classificeer volgens IB22 en vermeld de groep (in dit geval Groep B). Dit maakt je rapport herleidbaar en voorkomt discussie achteraf.

Waarom dit ertoe doet

NTA 8220 is niet zomaar ontstaan. De norm is opgesteld op initiatief van het Verbond van Verzekeraars, iKeur en Techniek Nederland. Het doel staat letterlijk in het voorwoord van NTA 8220: “Brand is een groot gevaar voor mens, dier en milieu en kan leiden tot grote economische schade.”

Het feit dat verzekeraars de toepassing van NTA 8220 kunnen voorschrijven, maakt het direct relevant voor bedrijfseigenaren. Is de inspectie niet uitgevoerd terwijl de verzekeraar dat vereist, dan kan het claimen van eventuele schade onmogelijk zijn.

En de lat ligt hoog — terecht. TD14 versie 2.11 is hier niet mis te verstaan: een inspectie waarin verplichte onderdelen zijn uitgesloten, geldt niet als SCIOS SCOPE 10 inspectie. Het rapport mag dan geen SCIOS-logo dragen of anderszins de indruk wekken een SCOPE 10 rapport te zijn. Het uitsluiten van werkzaamheden is in een SCOPE 10 inspectie simpelweg niet toegestaan.

Zelf aan de slag?

Wil je als inspecteur SCOPE 10 inspecties uitvoeren, of je bestaande kennis van NTA 8220 en IB22 aanscherpen? Bij Omega Energietechniek bieden we de Scope 10 opleiding aan waarin we normkennis vertalen naar de dagelijkse inspectiepraktijk. Geen droge theorie, maar herkenbare situaties — precies zoals het voorbeeld in deze blog.