De blauwe opmerking in IB22: waarom je deze categorie vaker zou moeten gebruiken

Hoe categorie 4 je rapportage completer maakt zonder onnodige paniek te zaaien

Je kent het dilemma. Je inspecteert een elektrische installatie en je ziet iets wat niet helemaal klopt. Geen direct gevaar, geen brandrisico, maar toch iets waar de opdrachtgever van zou moeten weten. Wat doe je? Rapporteren als geel en de eigenaar onnodig laten schrikken? Of helemaal niets noteren en hopen dat het niet belangrijk was?

Veel inspecteurs worstelen met dit grijze gebied. En dat is precies waarom IB22 de blauwe categorie heeft: classificatie 4, de opmerking. Het is de meest onderschatte optie in het classificatiesysteem. Maar wie hem goed leert gebruiken, levert betere rapporten af en communiceert helderder met opdrachtgevers.

In dit artikel leggen we uit wat de blauwe categorie precies inhoudt, wanneer je hem gebruikt en waarom hij je rapportage naar een hoger niveau tilt.

Categorie 4: de opmerking

In tabel 1 van IB22 staat het zo omschreven: bij een blauwe classificatie is er minimaal gevaar, voldoet de situatie niet aan de uitgangspunten van standaarden, of levert het gevolg onder normale bedrijfsomstandigheden geen gevaar of schade op.

De officiële term was oorspronkelijk “nihil”, maar in de praktijk wordt het vooral “opmerking” genoemd. En die naamswijziging is veelzeggend. Het is geen constatering in de strikte zin. Een constatering impliceert namelijk een risico bij gebruik van de installatie, of dat nu ernstig, serieus of gering is. Blauw heeft dat risico niet.

Belangrijk detail uit versie 2.0 van IB22: een installatie waarbij ten hoogste opmerkingen met classificatie 4 zijn vastgesteld, wordt afgemeld zonder constateringen. De blauwe opmerking telt dus niet mee als gebrek. Dat is een bewuste keuze.

Waarom de blauwe categorie er is

De opstellers van IB22 hebben nadrukkelijk gekozen voor deze mogelijkheid. Waarom? Omdat opdrachtgevers vaak waarde hechten aan een volledige rapportage van alle bevindingen, ook als er weinig effect is.

Stel je voor: je inspecteert een groepenkast en alles is veilig. Geen gebreken aan beschermingsmaatregelen, geen brandrisico’s, geen defecten. Maar je ziet dat de testinstructie voor de aardlekschakelaar ontbreekt op de groepenverklaring. De gebruiker weet dus niet dat hij periodiek op de testknop moet drukken.

Is dat gevaarlijk? Nee, niet direct. De aardlekschakelaar werkt gewoon. Maar het is wel een afwijking van wat je zou verwachten. Zonder de blauwe categorie heb je twee opties: niets rapporteren, of het als geel classificeren. Beide voelen niet goed.

Met de blauwe opmerking kun je het wél noteren, zonder dat de opdrachtgever denkt dat er iets ernstigs aan de hand is. Je rapportage is compleet, maar de boodschap is helder: dit is ter informatie, geen actie vereist.

Concrete voorbeelden van blauwe opmerkingen

In welke situaties gebruik je de blauwe categorie? IB22 geeft per groep aan wanneer classificatie 4 van toepassing kan zijn. Hier zijn enkele praktijkvoorbeelden.

Bij groep C (beschikbaarheid en betrouwbaarheid) past blauw wanneer de installatie voldoet aan de verwachtingen maar niet periodiek functioneel wordt getest. De installatie werkt, maar je weet niet zeker hoe hij reageert bij uitval van de spanning omdat dat nooit getest is.

Bij groep D (ontwerp- en toepassingsfouten) is blauw van toepassing wanneer elektrisch materieel afwijkt van productnormen of installatienormen, maar zonder directe gevolgen voor de veiligheid.

Bij groep E (invloeden van buitenaf) gebruik je blauw wanneer de schriftelijke instructie die met het elektrisch materieel is meegeleverd niet is gevolgd, maar dit geen gevaar oplevert. Denk aan montagevoorschriften die niet exact zijn nageleefd zonder dat dit de functie of veiligheid beïnvloedt.

En dan is er groep F: geen of onjuiste informatie. Dit is een relatief nieuwe toevoeging aan IB22 sinds versie 2.0. Blauw is hier van toepassing wanneer er geen informatie beschikbaar is, maar het zeker is dat dit geen gevolgen heeft. Bijvoorbeeld een ontbrekende handleiding voor een simpel, zelfverklarend component.

Wanneer blauw niet van toepassing is

Let op: niet elke groep kent een blauwe categorie. Bij groep A (defect in beschermingsmaatregel) is er geen classificatie 4. Logisch ook: als er iets mis is met de basisbescherming, foutbescherming of aanvullende bescherming, dan is er per definitie een risico op elektrische schok. Dat kan nooit “nihil” zijn.

Een constatering die onder groep A valt, heeft dus altijd herstel nodig. Soms direct (rood), soms mag het wat langer duren (oranje of geel). Maar weglaten of als opmerking noteren is geen optie.

De valkuil: te hoog classificeren

Wat we in de praktijk vaak zien, is dat inspecteurs te hoog classificeren. Ze zien iets wat niet helemaal klopt, maar weten niet goed waar ze het moeten plaatsen. Dus wordt het maar geel. Veilige keuze, toch?

Het probleem is dat je daarmee de opdrachtgever op het verkeerde been zet. Geel betekent volgens IB22 dat het gevaar van herstelbaar letsel zich kan voordoen, of dat schade gevolgen kan hebben. Als dat niet het geval is, hoort de bevinding niet in categorie 3.

Door consequent de blauwe categorie te gebruiken waar die thuishoort, blijft je rapportage zuiver. De opdrachtgever ziet in één oogopslag: dit zijn de echte gebreken die aandacht nodig hebben, en dit zijn opmerkingen ter informatie. Geen ruis, geen onnodige zorgen.

Het effect op de afmelding

Een praktisch voordeel van de blauwe classificatie is het effect op de afmelding in het SCIOS-portaal. Een installatie met alleen blauwe opmerkingen wordt afgemeld zonder constateringen. Voor de opdrachtgever en de verzekeraar is dat een helder signaal: de installatie is in orde.

Vergelijk dat met een rapport waarin alles geel is geclassificeerd omdat de inspecteur geen gebruik maakte van de blauwe categorie. Die installatie wordt afgemeld mét constateringen, terwijl er mogelijk helemaal geen echte gebreken waren. Dat leidt tot verwarring en onnodige discussies.

Hoe je de blauwe categorie goed toepast

Het classificeren van constateringen vraagt om kennis, vakmanschap en inzicht. IB22 is geen mechanisch afvinklijstje. Je moet de situatie beoordelen en bepalen wat het daadwerkelijke effect is.

De vuistregel is simpel: als er geen risico is op elektrische schok, brand of letsel onder normale bedrijfsomstandigheden, dan is blauw waarschijnlijk de juiste keuze. Is er wél een risico, ook al is dat klein, dan hoor je bij geel, oranje of rood.

Twijfel je? Stel jezelf dan de vraag: als ik hier niets mee doe, kan er dan iets misgaan? Zo ja, dan is het minimaal geel. Zo nee, dan is blauw passend.

De waarde van een volledige rapportage

Door de blauwe categorie te gebruiken, lever je een completer beeld van de installatie. Je laat zien dat je grondig hebt gekeken en dat je ook de kleine dingen opmerkt. Dat is precies wat opdrachtgevers waarderen.

Een rapport met alleen rode, oranje en gele constateringen vertelt maar de helft van het verhaal. Een rapport dat ook blauwe opmerkingen bevat, vertelt het hele verhaal. En dat hele verhaal bouwt vertrouwen.

Wil je hier meer over leren?

Bij Omega Energietechniek besteden we in onze SCIOS-opleidingen uitgebreid aandacht aan het correct classificeren van constateringen volgens IB22. Je leert niet alleen de theorie, maar oefent ook met praktijkcasussen. Zodat je straks op locatie direct de juiste keuze maakt.

Bekijk onze SCIOS Scope opleidingen.