Thermografie bij elektrische inspecties – 5 veelgemaakte fouten

Thermografie is een krachtig hulpmiddel bij de o.a. een Scope 10 inspectie van elektrische installaties. Met een infraroodcamera worden temperatuurverschillen zichtbaar die met het blote oog niet waarneembaar zijn — denk aan overgangsweerstanden, overbelaste verbindingen of vervuilde componenten. Maar de kwaliteit van een thermografische meting staat of valt met de uitvoering. In dit artikel lichten we vijf veelvoorkomende fouten uit.

1. De spotmeter op de verkeerde plek

De spotmeter is een van de meest gebruikte meettools in de infraroodcamera. Wat niet iedereen zich realiseert: de temperatuur die de spotmeter aangeeft, is de gemiddelde temperatuur van alle detectorelementen die in de cirkel van de spotmeter aanwezig zijn. Staat de spot niet precies op het juiste punt, dan is de gemiddelde temperatuur te laag — en wordt een afwijking mogelijk onderschat.

Bij het meten van een maximale temperatuur is het daarom aan te raden een Area (max) te gebruiken in plaats van een spotmeter. Daarmee wordt de hoogste temperatuur binnen een gedefinieerd vlak vastgelegd, ongeacht de exacte positie.

2. Contrast niet geoptimaliseerd

Veel camera’s staan standaard op auto-adjust: het contrast wordt automatisch bepaald. Dat kan ertoe leiden dat temperatuurverschillen niet goed zichtbaar zijn. In de praktijk komt het voor dat pas na het handmatig aanpassen van level en span duidelijk wordt dat het om een overgangsweerstand gaat — iets dat bij automatisch contrast over het hoofd kan worden gezien.

De boodschap: optimaliseer het contrast in het veld, niet achteraf op kantoor. Door in het veld het contrast niet of te weinig te optimaliseren, kunnen gebreken over het hoofd worden gezien of onjuist worden geïnterpreteerd.

3. Meten op twee materialen tegelijk

Wanneer de spotmeter is geplaatst op twee verschillende materialen waarvan de emissiviteit veel verschilt, klopt de meting niet. De gemiddelde spottemperatuur wordt te laag doordat een deel van de spot straling ontvangt vanaf het object met een lagere emissiviteit.

Dit komt in de praktijk voor wanneer de spot op de grens van twee componenten staat — bijvoorbeeld deels op kunststof isolatie (emissiviteit circa 0,95) en deels op blank metaal (emissiviteit die aanzienlijk lager kan zijn). De oplossing: zorg dat de spot volledig op één materiaal staat, of bepaal eerst de emissiviteit van het meetdoel.

4. Camera nog niet stabiel

Het komt voor dat naast de gemeten temperatuur een symbool verschijnt dat aangeeft dat er geen nauwkeurige temperatuurmeting mogelijk is. Dit kan optreden omdat de camera net werd ingeschakeld en de detector nog niet stabiel op temperatuur is, of omdat er net is overgeschakeld naar een andere meetrange.

Een ander signaal is een sterretje naast de spottemperatuur. Dit markeert dat de gemeten temperatuur buiten de geselecteerde meetrange ligt. In beide gevallen is de meting niet betrouwbaar en moet er gewacht worden tot de camera gestabiliseerd is, of moet de juiste meetrange worden ingesteld.

5. Emissiviteit niet bepaald of verkeerd ingesteld

Bij het meten op kunststoffen, PVC-aderisolatie, isolatietape of geverfde materialen kan een emissiviteit van 0,95 worden aangehouden. Maar bij andere materialen waarvan de emissiviteit niet bekend is, moet deze worden bepaald — bijvoorbeeld via de contactmethode of de referentiemateriaal-methode conform NEN-ISO 18434-1.

Belangrijk: voor emissiviteitswaarden onder 0,65 is een goede temperatuurmeting moeilijk. Hoe lager de emissiviteit die moet worden ingesteld, hoe groter de meetfout wordt. Bij gladde, gepolijste metalen kan de emissiviteit zo laag als 0,05 zijn — wat betekent dat het metaal slechts 5% van de infraroodstraling uitzendt en 95% reflecteert. Zonder correcte compensatie is de gemeten temperatuur dan ver verwijderd van de werkelijkheid.

Tot slot

Thermografie is geen kwestie van camera richten en afdrukken. Het is een vak dat vraagt om kennis van infraroodstraling, emissiviteit, achtergrondstraling en de juiste toepassing van meettools. De fouten in dit artikel zijn herkenbaar voor iedereen die regelmatig met een infraroodcamera werkt — en ze zijn met de juiste werkwijze te voorkomen.